Đàn ống tre

Đàn ống tre (tiếng Mạ gọi là Goong cla) là một nhạc cụ truyền thống độc đáo của đồng bào Mạ ở Lâm Đồng, gắn liền với đời sống văn hóa và tinh thần của cộng đồng. Nhạc cụ này được nghệ nhân K’Rỗi, người Mạ sinh sống tại Phường 2, thành phố Bảo Lộc, chế tác tinh xảo từ một ống tre lồ ô già dài khoảng 46 cm. Theo kinh nghiệm dân gian, tre càng già thì âm thanh càng vang xa, sắc gọn, mang theo hơi thở của núi rừng Tây Nguyên.

Cấu tạo của Goong cla gồm một lóng tre già, hai đầu tự nhiên bịt kín, ở giữa được khoét một rãnh thoát âm. Hai bên rãnh, nghệ nhân tách cật tre thành 6 sợi dây từ lớn đến nhỏ, từ dày đến mỏng, tương ứng với 6 cung bậc âm thanh: Vàng (Me), Rđơm, Dờn, Thòng, Thơ và Thê. Đây cũng chính là tên gọi quen thuộc trong bộ chiêng droòng và khèn mboăt. Âm sắc của Goong cla trầm ấm, vang vọng, được ví như sự thu nhỏ của bộ chiêng 6 chiếc, nhưng chỉ cần một nghệ nhân biểu diễn thay vì cả một nhóm người.

Với tính gọn nhẹ và dễ mang theo, Goong cla đồng hành cùng người Mạ trong nhiều hoàn cảnh: từ những buổi lên rẫy lao động, khi nghỉ ngơi gảy đàn giải khuây, đến những đêm hội uống rượu cần trong gia đình. Ở đó, âm điệu của đàn không chỉ là tiếng nhạc, mà còn là sợi dây kết nối con người với nhau, phản ánh đời sống tinh thần phong phú và đậm chất nhân văn của đồng bào Mạ.